Sample set Martini-orgel in Hauptwerk 5

Om de sample set van het orgel in de Martinikerk in Groningen te kunnen gebruiken, moet Hauptwerk 5 op het orgel zijn geïnstalleerd. De samples zijn vanaf de opname direct bewerkt voor het nieuwe systeem. Het voornemen van Jiri Zurek om met deze samples de beste sample set aller tijden te maken heeft hij overtuigend waar gemaakt.
Er bestaat geen sample set die de klanken zo natuurgetrouw weergeeft. Organisten die dit orgel goed kennen, waren verbaasd dat ze bij een bespeling in mijn huiskamer klanken hoorden die nauwkeurig overeenkwamen met de klanken in Groningen. Met de samples van deze set kan nu elke organist thuis dit magistrale orgel bespelen met het gevoel in de Martinikerk in Groningen te zijn.

Nog niet eerder was er Sample Set die de klanken uit de kerk zo natuurgetrouw kon overdragen naar een huiskamer.
Jiri Zurek
en zijn medewerkers hebben er een jaar aan gewerkt. Sietze de Vries, de organist van de Martinikerk, heeft elke sample beluisterd en waar nodig van commentaar voorzien.
Vanaf het begin heb ik het proces kunnen volgen en nu ik het eindresultaat hoor stel ik vast, dat er een nieuwe norm voor het maken van samples is geschapen. Samen met de akoestiek van de Martinikerk, die als convolutiegalm aanwezig is, klinkt er een kopie van dit kerkorgel.

Organisten die de testfase hebben meegemaakt waren onder de indruk van de prachtige kwaliteit die voldoet aan hoge criteria van klankoverdracht. Deze sample set overtreft elke set die ooit is gemaakt. De klanken van de pijpen in de kerk met hun akoestiek worden perfect naar de huiskamer overgedragen en geven het gevoel dat het orgel in de Martinikerk te bespelen.

  Sample sets zullen nu aan hogere eisen moeten voldoen om dezelfde kwaliteit te bereiken

Orgel van de Martinikerk in Groningen
een persoonlijk verhaal

Geboren in Groningen zag ik dagelijks de Martinitoren. In de straat waar ik opgroeide trok een van de buurhuizen mijn aandacht; er stond een pijporgel in de kamer. De eigenaar was Cor Edskes, die later het restauratieplan maakte voor het orgel van de Martinikerk. Mijn interesse voor het bouwen van orgels was toen gewekt.

In de tweede helft van de vorige eeuw beseften de orgelbouwers dat ze hun ambacht moesten herontdekken. Er waren zo vaak aanpassingen aan een tijdelijke smaak uitgevoerd, dat zij terug wilden naar stijl van de barok. Muziek die in vroeger eeuwen was gecomponeerd kwam pas tot zijn recht, als het op een eeuwenoud orgel werd gespeeld. Door deze orgels te onderzoeken kon de stijl van de oorspronkelijke orgelbouw worden herontdekt.

De Ommelanden van Groningen, over de grens doorlopend naar Ostfriesland vormde een gunstige uitzondering. In baroktijd waren de boeren rijk en velen schonken de kerk van hun eigen dorp een orgel. Door de eigenzinnige aard van de Groningers weigerden ze om in een ander dorp een kerk te bezoeken en zo ontstond een hoge concentratie aan barokorgels. Na die gouden tijd begon een periode van soberheid, de rijkdom was verdwenen en de orgels raakten in verval. Geld voor onderhoud was er niet en zeker niet voor de bouw van nieuwe orgels.

Al heel jong begon Cor Edskes te begrijpen, dat die in verval geraakte orgels waardevol materiaal vormden voor zijn zoektocht naar de verloren kunst van het orgelmaken. Minutieus onderzocht hij elk orgel en leerde uit de mensuren van de pijpen de klanken van de barok kennen. Zo kreeg hij steeds meer inzicht en legde de basis voor een verantwoorde manier van restaureren. De vele in verval geraakte orgels kregen hun barokklanken en de daarbij behorende speelaard terug en het gebied kreeg de naam Orgeltuin van Europa. Cor Edskes heeft daar veel over gepubliceerd en gretig heb ik elke publicatie gelezen in een honger naar kennis van de oorspronkelijke kunst van het orgelmaken. Bij een orgelbouwer leerde ik hoe ik pijpen uit lood-tin legering kon solderen en het allerbelangrijkste, hoe ik deze pijpen tot ik de gewenste barokklank kon intoneren. Intoneren is ambacht dat me steeds meer ging boeien en ik volgde lessen bij de beste intonateurs. Tientallen jaren heb ik pijpen geïntoneerd en zowel in Nederland als in Duitsland heb ik mijn kennis en ervaring aan orgelbouwers doorgegeven.

Jürgen Ahrend in Leer, Duitsland had als orgelbouwer dezelfde interesse voor de orgelbouw uit de baroktijd als Cor Edskes en was als geen ander in staat om de oude klanken te herkennen en die aan de pijpen terug te geven. Samen hebben ze veel historische orgels kunnen restaureren. Diverse keren heb ik de werkplaats van Jürgen Ahrend bezocht en de kunst van verfijnd intoneren kon ik van hem leren. Zijn adviezen waren voor mij uiterst waardevol.

Het hoogtepunt van de kunst van het restaureren hebben deze twee orgelkenners bereikt met het hoofdorgel van de Martinikerk in Groningen. In twee periodes (1976 en 1984) herkreeg het orgel zijn bijzondere klankkleuren. Het was een grootse prestatie die tot ver buiten Europa de aandacht heeft getrokken. Uit vele landen trokken de orgelliefhebbers naar Groningen om dit magistrale orgel te horen en het kreeg de naam het mooiste orgel van de wereld te zijn. Dat is een arbitrair oordeel, orgels verschillen van elkaar en elke organist oordeelt naar eigen voorkeur. Maar bij dit orgel zijn er opvallend veel organisten die hier de klanken van hun voorkeur horen.
                                                       Schnitger Orgel Groningen

Sample set van Sonus Paradisi

Jiri Zurek heeft de klanken van dit orgel in een sample set vastgelegd. Hij zegt er dit over:

"Na een jaar van ontwikkeling is de sample set van het Martini-orgel klaar. Ik heb al mijn vaardigheden aan deze sample set gegeven, omdat ik wil dat het de beste sample set van aller tijden moet zijn. Daar is een goede reden voor: het Groningse orgel, wordt door velen als het beste orgel van de hele wereld beschouwd.

Toen ik samples maakte van het orgel voor Sonus Paradisi, vroeg ik mezelf af waarom. Is dat de goede marketing van het Groningse bestuur of is het orgel van de Martinikerk werkelijk te beschouwen als het beste orgel ter wereld?

Met zekerheid kan ik zeggen dat ik nog nooit een orgel heb gehoord dat op zo'n ontspannen manier sprak.
Het voelt alsof de pijpen juichen onder je vingers. Natuurlijk is dat subjectief gevoel, maar ik wist met grote zekerheid dat dit het best geïntoneerde orgel ooit was. En ook de manier waarop het geluid weerklinkt in de akoestiek van de gotische Drie Hallenkerk is uitzonderlijk.


Omdat iedereen verschillende oren en verschillende behoeften heeft, heb ik deze keer Multi-Channel Recording gebruikt. Het nieuwe Hauptwerk 5 biedt daar alle mogelijkheden voor. Samen met mijn testmedewerkers heb ik de kanalen voor de final release gekozen"
.

                                                                                                    Jiri Zurek
  Deutsch
   English
start
martini
hauptwerk
nagalm
intonatie
sample sets
orgels in mijn huis
boekenhw
schnitger
casavant
bader
klapmeyer
serassi
hinsz
ibach
holzhey
contact
tafelpositief
boeken over orgebouw
betellen van boeken
metalen pijp maken
prestant
holpijp
mini-orgel
linked sites